Bölüm 1: Kütle ve Ağırlık İlişkisi Ders Notu - Konu Özeti 1

KÜTLE ve AĞIRLIK İLİŞKİSİ

Yer Çekimi Kuvveti

Havaya fırlattığımız silgi bir süre yükseldikten sonra aşağı doğru düşer. Benzer şekilde ağaçların yaprakları da aşağı doğru düşer. Bu gözlemlerden cisimleri yere doğru çeken bir kuvvet olduğu anlaşılır. Cisimleri Dünya'nın merkezine doğru çeken bu kuvvete yer çekimi kuvveti adı verilir.

Dünya Üzerindeki Cisimleri Merkezine Doğru Çeker
Dünya Üzerindeki Cisimleri Merkezine Doğru Çeker

Kütlesi olan tüm cisimler birbirlerine doğru çekme kuvveti uygular. Bu kuvvete kütle çekimi denir ve büyüklüğü, cismin kütlesi ile doğru orantılıdır. Dünya'nın silgiyi ya da yaprağı çektiği gibi, silgi ve yaprak da Dünya'yı kendine doğru çeker. Ancak silgi ve yaprağın Dünya'ya göre kütlesi çok küçük olduğundan bu cisimlerin görünür bir etkisi yoktur. Yer çekimi kuvveti, kütle çekim kuvvetinin Dünya için isimlendirilmiş hâlidir.

Kütle

Cismin sahip olduğu madde miktarına kütle adı verilir. Kütle gram, kilogram gibi birimlerle ifade edilir ve eşit kollu terazi ile ölçülür. Kütle cismin bulunduğu konuma göre değişmez. Yani bir cismin kütlesi Dünya'da ne ise diğer gök cisimlerinde de aynıdır.

Eşit Kollu Terazi
Kütle Eşit Kollu Terazi ile Ölçülür

Ağırlık

Cisimlere etki eden kütle çekim kuvvetine ağırlık adı verilir. Ağırlık, cismin kütlesi ile doğru orantılıdır. Demir bir bilye, aynı boyda bir balondan daha fazla kütleye sahip olduğu için demir bilyenin ağırlığı balondan daha fazla olacaktır. Ağırlık, dinamometre yardımıyla ölçülür ve birimi Newton'dur. Newton, N harfi ile gösterilir.

Ağırlık Dinamometre ile Ölçülür

Dünya'nın merkezinden uzaklaştıkça yer çekimi kuvveti azalır. Bu da cisimlerin ağırlığının azalmasına sebep olur. Örneğin, deniz seviyesinden yükseklere çıkıldıkça yer çekimi kuvvetinin etkisi ve de cisimlerin ağırlığı azalmış olur.

Deniz seviyesinden yükseklere çıkıldıkça cisimlerin ağırlığı azalır.
Deniz seviyesinden yükseklere çıkıldıkça cisimlerin ağırlığı azalır.

Dünya'nın kutuplardan basık olması sebebiyle bir cismin ağırlığı kutuplara doğru gidildikçe artar.

Bir cismin ağırlığı Dünya üzerindeki konumuna göre değiştiği gibi cismin bulunduğu gök cismine göre de değişir. Dünya'da 1 Newton ağırlığında olan bir cismin diğer gök cisimlerindeki ağırlığını aşağıdaki tablo üzerinde görebilirsiniz.

Gök Cismi Ağırlık (N)
Merkür 0,38
Venüs 0,91
Dünya 1,00
Ay 0,17
Mars 0,38
Jüpiter 2,54
Satürn 1,08
Uranüs 0,91
Neptün 1,19
Dünya'da 1 Newton ağırlığında olan bir diğer gök cisimlerindeki ağırlığı

Ağırlık ile Kütle Arasındaki Fark

Ağırlık, kütle çekimine bağlı bir kuvvettir. Kütle ise bir cismin içerdiği madde miktarıdır. Kütle, cismin konumuna göre değişmez. Ağırlık ise değişir. Örneğin, Ayın kütle çekim kuvveti, Dünya'dakinin yaklaşık altıda biri kadardır. Bu nedenle Ay üzerinde ağırlığımız, Dünya'daki ağırlığımızın altıda biri olur.

Kütle Ağırlık
Madde miktarıdır. Cisimlere etki eden kütle çekimi kuvvetidir.
Birimi gram ya da kilogramdır. Birimi Newton'dur.
Eşit kollu terazi ile ölçülür. Dinamometre ile ölçülür.
Her yerde aynıdır. Cismin bulunduğu yere göre değişir.
Kütle ile ağırlık arasındaki farklar

Sınav KONUYLA İLGİLİ KAZANIM SORULARINA BURADAN ULAŞABİLİRSİNİZ

Kaynak: EBA

En son değiştirme: 12 Aralık 2019, Perşembe, 16:59